İlçenin ne zaman ve kimler tarafından kurulduğuna dair elde kesin belgeler bulunmamaktadır.

İlçe merkezinin kuzeyine düşen Civelek Köyü mağarasında bulunan vazolar ve küpler ilçe tarihinin M.Ö.7500-8000 Yıllarına kadar uzandığını gösterir. M.Ö.3000-2000 Yıllarında bu bölgede hüküm süren Hitit uygarlığına ait eserler ilçemizdeki büyük kale ve küçük kale mevkiileri, Ovaören (sivasa beldesi) ve Gökçetoprak köyünde hala gezilebilir durumdadır. Frigyalılar M.Ö.900-800 yıllarında Kapadokya' ya saldırarak egemenlikleri altına almışlardır. Gülşehir'de bu saldırılardan etkilenmiştir. Frigyalılardan sonra bölgeye Lidyalılar, Medler, Kimmerler, Helenler, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, İranlılar yüzyıllar boyu hüküm sürmüşlerdir.Bizanslılar döneminde ilçenin isminin Zoropassos olduğu tesbit edilmiştir. Gülşehir M.S. 3 ila 8. Yüzyıllar arasında Kapadokya'nın dini başkenti olarak kalmış ancak, Açıksaray rahiplerinin 8. YY. sonunda başlayan kiliselere resim yapma akımını kabul etmemeleri üzerine bu ünvanı kaybetmiştir.1071 Yılındaki Malazgirt Zaferinden sonra Kapadokya Selçuklu Türklerinin hakimiyeti altına girmiş ve ilçenin Zoropassos olarak anılan ismi de Arapsun olarak değiştirilmiştir.14.Yüzyılın tamamıyla 15. Yüzyılın ilkyarısında Anadolu'nun belli başlı ilim merkezleri başında yer alan ilçe 1212 yılında Mengücükoğulları hakimiyeti altına girmiştir. Aynı yüzyıl içerisinde Anadolu Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat burasını ülkesi hudutları içerisine katmış ve adınıda GÜLŞEHİR olarak değiştirilmiştir. Gülşehir gerçek manadaki gelişimini Osmanlılar zamanında 1. Abdulhamid'in sadrazamlarından Karavezir Seyit Mehmet Paşa'nın memleketine olan düşkünlüğü ve yaptığı yatırımlar ile gerçekleştirmiştir. İlçe o zamana kadar Uçhisar Kasabasına bağlı bir köy iken kaza olmuş, aynı devirde Seyit Mehmet Paşa tarafından 6 çeşme, 1 camii, 1 mektep, 1 medrese, 1 kütüphane, 1 han ve 1 hamam yaptırmıştır. Karavezir Seyit Mehmet Paşa'nın ölümünden sonra ilçe yeniden Arapsun olarak anılmaya başlanmış ancak, 1947 yılında Bakanlar Kurulu Kararı ile resmen GÜLŞEHİR olarak tescil edilmiş ve 1954 yılında da İlçelik ünvanını almıştır. İç Anadolu Bölgesinin orta kısmında yer alır. Nevşehir iline bağlı bir ilçe olup Nevşehir'i Hacıbektaş, Kırşehir ve Ankara'ya bağlayan yol üzerinde kurulmuştur. Arıca Avanos ilçesinin de Hacıbektaş ve Kırşehir irtibatı da ilçemizden geçen karayolu ile sağlanmaktadır. SINIRLARI : Batıda Aksaray ili Ortaköy ilçesi, güneydoğusunda Nevşehir İl merkezi, Doğusunda Avanos ilçesi, kuzeyinde de Mucur ve Hacıbektaş ilçeleri bulunmaktadır.Gülşehir ilçesinin denizden yüksekliği 885 metre olup, yüzölçmü 931 km2 dir. Nevşehir'e 19, Avanos'a 24, Derinkuyu'ya 50, Hacıbektaş'a 26, Kozaklı'ya 73, Ürgüp'e 35, Acıgöl'e 40 km Mesafede bulunmaktadır.İlçenin genel nüfusu 31.664'dür. 5 Kasabanın nüfusu 10.998'dir İlçe Merkezinin nüfusu 9377'dir Köylerimizin toplam nüfusu da 11.289'dur. İlçede tabii göl olmayıp başlıca akarsu Kızılırmaktır. Bunun dışında dere ve çay kategorisinde birkaç akarsu mevcuttur. Bölükören ve Yalıntaş köylerinde birer sulama göleti bulunmaktadır. Hırka dağının eteklerindeki koruluklar ile son yıllarda gerçekleştirilen Eskiyaylacık köyü orman sahası en önemli ağaçlık bölgeleridir. Alemli ve Dadağı köylerinin bir kısmı da orman sahası içerisindedir. Gümüşyazı köyünde de bir orman oluşturulabilmek amacıyla çalışmalar devam etmektedir. İlçeye genel olarak bakıldığında Nevşehir'in en yeşil bölgelerinden birisi olduğu söylenilebilir.

İdari Durum

İlçeye bağlı 28 köy ve 5 kasaba bulunmaktadır. İlçe, kasaba ve köylerin yerleşim biçimi genellikle topludur. Dağınık olarak bulunan köy ve kasaba hemen hemen hiç yoktur.

Sosyal Durum

İlçe Mülki sınırları içerisinde mahalli gelenek ve göreneklere bağlılık göze çarpmaktadır. Son yıllarda ilçenin Turizm yönünden önem kazanması ile sosyal yaşantı ve hareketlenmeler gözlemlenmektedir. Gülşehir halkı kanunlara ve devlete karşı son derece saygılıdır. İdare ile halk büyük bir uyum içerisindedir.

Konut Durumu

İlçede olumlu bir gelişme olarak TOKİ 500 Konutluk kooperatif çalışmalarını sürdürmektedir. Önceden tamamlanan kooperatifler ve vatandaşımızın yaptırmış olduğu evlerde gözönüne alınınca ilçemizde bir konut sıkıntısı yaşanmamaktadır.Kaloriferli evler hızla çoğalmaktadır.Şua,Zaferkent,Onurkent,İşkent,Kooparatif evlerinde kiralık daire bulmak mümkündür.

Sosyal Yaşantı Milli kültüre paralel bir hayat tarzı bulunmaktadır.Büyük oranda suç işleme eğilimi bulunmayıp, ilçe spor dalında Türkiye çapında başarılara imza atmaktadır. Buradan da sporcu ve diğer gençlerimizin iyi yetişmelerinde aile ve okulların çok iyi bir işbirliği içerisinde bulunduğu tespit edilmektedir.Gülşehir Belediye Spor Kulübü,Karavezir Spor kulübü,Gülşehir Lisesi Gençlik ve Spor kulübü faaliyetlerini sürdürmektedir.Standartlara uygun Çim Futbol sahası,Kapalı Spor Salonu mevcuttur.İstanbul Kartal Belediyesinin faaliyete geçireceği Kepez Otel de sportif karşılaşmalara uygun konaklama yapılabilcektir.

Su Merkez ve kasabaların tamamında evlere kadar su şebekeleri tamamlanmış durumdadır. Köylerin de büyük çoğunluğunun şebeke suyu bağlanmıştır.

Kanalizasyon İlçe Merkezinin tamamı ile Karacaşar Kasabasın ve Gümüşkent Kasabasanın tamamı tamamlanmıştır. Köylerden ise Eskiyaylacık, Civelek, Yeniyaylacık köylerinin kanalizasyon işleri tamamlanmış, Yüksekli, Yeşilöz ve Yeşilyurt Köyü kanalizasyon iş ve işlemlerinin yarısı tamamlanmıştır.

Sağlık İlçede biri merkezde olmak üzere Tuzköy, Karacaşar, Abuşağı, Ovaören, Gümüşkent Kasabaları ile Şahinler ve Emmiler köyünde sağlık ocağı bulunmaktadır.Aile Hekimliği uygulaması başlanmıştır.

Haberleşme Hizmetleri İlçe merkezi otomatiğe 26.10.1984 tarihinde dahil olmuş ve mart 1987 tarihinde radyoling sisteme geçmiştir.Köy ve kasabaların tamamı yurt içi ve yurt dışı ile rahatlıkla görüşebilmektedir.İlçede 5 İnternet Cafe hizmet vermektedir.

Eğitim ve Kültür Durumu İlçe tarihindeki eğitim ve kültür faaliyetleri 13.Y.Y.'ın sonlarına kadar uzanır.14.yy.'ın başlarında Konya, Kayseri, Niğde ve Bursa gibi ilim merkezlerinin yanında Gülşehir'de önemli bir konuma gelmiş bu dönemde bağrından yetiştirdiği tasavvuf şairlerinden en ünlüleri olan Şeyh Ahmet GÜLŞEHRİ ve Haca Mesut GÜLŞEHRİ ilçenin eğitim ve kültürüne katkıda bulunmuşlar ve Anadolu birliğinin sağlanmasında büyük rol oynamışlardır. Anadolu Beylikleri kitabı Osmanlı döneminde yine Gülşehir de doğan ve 1. Abdulhamit'in sadrazamı olan Karavezir Silahtar Seyit Mehmet Paşa önemini kaybetmiş küçük bir köy durumuna düşmüş olan ilçeyi imar ettirerek ilk sübyan mektebini açtırmıştır.Cumhuriyet döneminde Karavezir'in yaptırmış olduğu Sübyan mektebi, Karavezir Mektebi ve daha sonra yaptırdığı külliyenin içinde medreseyi açarak halkın eğitimine büyük bir önem verdiğini ortaya koymuştur.1948 yılında da ilçe halkınıngayreti ile ilk defa ortaokul açılmıştır.Son yıllarda hızlı bir gelişme gösteren ilçedeki okul durumu şu şekilde gösterilebilir: İlçe Merkezinde 4, Kasabalarda 5 köylerde ise 22 olmak üzere toplam 31 adet İlköğretim Okulu mevcuttur. İlköğretim okulları 1 ve 2. kademe de 1902 kız,1924 erkek olmak üzere 3826 öğrenci bulunmaktadır. Lise ve dengi okullarda 249 kız, 239 Erkek öğrenci olmak üzere toplam 488 öğrenci bulunmaktadır. İlçe genelinde toplam öğrenci mevcudu 4.377 dir. İlçe genelinde 122. branş öğretmeni, 116 sınıf öğretmeni olmak üzere toplam 244 öğretmen görev yapmaktadır. İlçe genelinde 13 memur, 25 Hizmetli personel görev yapmaktadır. Ayrıca Halkeğitim Merkezi Müdürlüğü, Öğretmen Evi Müdürlüğü ve 2 adet MTSK. Müdürlüğü bulunmaktadır. 9 okul Kaloriferli, 22 okul ise Soba sistemi ile ısıtılmaktadır.İlçe genelinde öğrenci azlığı nedeniyle Hamzalı, Karahöyük, Yamalı ve Yüksekli Köyü İlköğretim Okulları kapalı bulunmaktadır. Bu köylerdeki öğrenciler taşımalı sistemle öğrenimlerine devam etmektedir. Taşımalı sistemle Civelek, Alemli, dadağı, Yeşilöz, Yeniyaylacık, Gümüşyazı, Yamalı, Yüksekli, Hamzalı, Yakatarla, oğulkaya, Hacıhalilli ,Şahinler,Yeşilyurt Karahöyük, Yeşilli, Kızılkaya, Gülpınar, Gökçetoprak, Yalıntaş, Dadağı, Alemli, Bölükören Köylerindeki 2. kademe öğrenciler taşımalı sistemle öğrenimlerine devam etmektedir. Taşımalı sistemle öğrenim görev öğrenci sayısı 582 dir. Okulların tamamına ait olmak üzere 17 adet lojman bulunmakta,ve İlçe genelinde öğretmen sıkıntısı yaşanmamaktadır.Bu yıl 25 okul taşımalı sisteme tabidir. Okur yazarlık oranı % 98 civarındadır.İlçe merkezinde Karavezir adını taşıyan bir Halk kütüphanesi bulunmakta ve burada 1 müdür, l şef, l kütüphaneci, 2 memur ve bir geçici işçi görev yapmaktadır. Kütüphanenin hizmete giriş tarihi 1963'dür. Kütüphane Müdürlüğüne bağlı olarak Tuzköy, Karacaşar ve Gümüşkent Kasabalarında birer kütüphane memurluğu bulunmaktadır. Bunlardan Tuzköy ve Karacaşar'da asil, Gümüşkent'te ise geçici eleman görev yapmaktadır. Abuşağı ise memursuzluktan dolayı kapanmış durumdadır. Karavezir Halk kütüphanesinde 412 si arap harfi olmak üzere toplam 13.337 adet kitap bulunmaktadır.İlçede 2009-2010 Yılında hizmete açılan Gülşehir Meslel Yüksekokulu 4 kategoride(Bankacılık ve sigortacılık,Lojistik,Yerel Yönetimler,Dış Ticaret )eğitime başlamıştır.139 öğrenci eğitim görmekte olup bu sayı gelecek yıllarda 1000 e ulaşacaktır.

Sanayi İlçede sanayi kuruluşları genellikle tarımsal girdilerle üretim yapan tesislerdir. 1 adet Conta fabrikası(şu an çalışmıyor) ve 6 adet te briket imalathanesi mevcuttur. Küçük sanayi sitesi inşaatına 1987 yılında başlanarak tamamlanmış olup sitenin doluluk oranı % 60'dır

Turizm Yılda yaklaşık 3000 yerli ve yabancının ziyaret ettiği, İlçeye 3 Km. uzaklıkta Gülşehir Nevşehir Yolunun sağında yer alan ve adını Tüf tepeciğinin yamacına oyulmuş sayısız mekanların açık bir sarayı andıran görünüşünden esinlenerek alan 2 ve daha çok katlı Açıksaray Kiliseleri, yemek salonları, mutfak ve diğer odalar ile görünüm bakımından yöredeki vadilerden farklı olan Açıksaray Ören yeri bulunmaktadır. Kendisine has Açıksaray kiliseleri ikona yasağı (Kutsal Resim Yasağı) dönemine ait güzel örnekler teşkil etmektedir. Ören yerinin dışında bulunan St.Jean Kilisesi ise ikona yasağı dönemi sonrası özelliklerini taşımaktadır.Ayrıca bu Pyörede bulunan Mantar şeklindeki peri bacası da (Mantar Kaya) Kapadokyanın başka hiçbir yerinde bulunmayan karekteristik yapıya sahiptir.Gümüşkent ve Ovaören Kasabaları ile Yüksekli ve Yeşilöz Köylerinde yer altı şehirleri bulunmaktadır. Karavezir Seyyit Mehmet Paşa tarafından inşaa edilmiş birbirinden güzel eserler ilçeyi süslemektedir. İlçenin sahip olduğu turistik ve kültürel değerlere haiz eserlerini islamiyetten öncesi ve sonrası dönemler olarak ikiye ayırabiliriz;

I- İslamiyetten önceki Eserler (M.Ö.2000-M.S.12.Yüzyıl)
    Açıksaray (M.S. 2.Yüzyıl) : En eski manastır ve kiliselerin

bulunduğu yer.
    Karşı Kilise (St Jean) M.S.7.Yüzyıl bölgenin en güzel kaya

resimlerine sahiptir.)
    Büyük kale ve Küçük kale (M.Ö.2000- M.S.7. Yüzyıl)
    Hozankaya ( M.Ö.1200 M.S.6. Yüzyıl)
    Ovaören Gökçe toprak Yer altı şehirleri ile yazılı kaya

(M.Ö.2000- M.S.10.Yüzyıl):
    Zeus Tapınağı Hitit yazılı yazılı taşı ve bölgenin en

geniş yer altı şehri.

Gümüşkent Yer altı Şehri ( 7. Yüzyıl,11. Yüzyıl): Civelek Köyünde bulunan sarkıt,dikit mağarası. Bu mağaradaki bazı eserler burada 8.500 yıl öncesine dayanan medeniyetlerin varlığını ispatlamaktadır.

II- İslamiyetten Sonraki tarihi Eserler

Kurşunlu Camii ( 1777)
    Medrese
    Hamam
    Çeşmeler
    Kaya camii ( 1730)
    Tuzköy Alaaddin Camii ( 14.Y.Y.)
    Ovaören Camii ( 14. Y.Y.)
    Kızılkaya Camii( 13.Y.Y.)
    Şehir Merkezindeki kilise

İlçenin M.Ö. lere kadar uzanan çok eski bir tarihi vardır.Kızılırmak nehri kenarında bulunması, arazinin sulak ve yerleşime uygun olması nedeniyle bir çok kavimlerin yerleşim merkezi olmuştur.Bunun ispatı da ilçe merkezi civarında bulunan kalıntılardır.İlçenin sembolü olma yolundaki bir diğer faaliyet de kilimciliktir.1987 yılında faaliyete giren proje ile fakir ve genç kızların ailesine topluma ve ülkesine katkısı olan meslek ve beceri sahibi insanlar olarak yetişmeleri amaçlanmıştır. Bunun yanında Kapadokya bölgesinin önemli bir yöresi olan Gülşehir ve Çevresinde Turizme yönelik kilim, yolluk ve çanta üretimini yaygınlaştırmak hem istihdamı artırmak hem de ilçeyi tanıtmak hedeflenmiştir. Şu anda 160 tezgah mevcut olup, merkezi Karacaşar, Eğrikuyu ve Eskiyaylacık Kasaba ve köylerinde kurslar açılmıştır. Bir dokuyucu ayda ortalama 60.000.000.TL. kazanabilmektedir. Dokutturulan bu malzemeler turistik eşya satan mağazalarda açılan sergilerde ve ilçede bulunan satış reyonuna rahatça pazarlanabilmektedir.

Doğal Kaynaklar

Tuzköy kasabasında işletmesi Tekel ‘e ait yer alan altı tuzlası mevcut olup. Kaynağı tükenmekte olduğundan üretim yapılmamaktadır. Tuzköy Belediyesi ocak içerisinde bulunan suyu hammadde olmak üzere Aksaray iline satmaktadır. Dadağı ve Gümüşyazı kölerine linyit kömür ocakları bulunmaktadır. Gümüşkent kasabasında mermer ocakları da henüz işletmeye açılmamıştır Ayrıca yine bu kaabada içme suyu kaplıcaları bulunmaktadır. Bir çok derde şifa olduğu uzmanlar tarafından belirtilen bu suyun yanına Belediye tarafından 48 yatak kapasiteli bir konaklama tesisi yaptırılmıştır.

Ulaşım

Toplam kasaba ve köy yollarının uzunluğu 256 Km. olup, tamamı asfalttır.Tüm köy okullarına öğretmenler servis araçları ile ulaşmaktadır.Kasaba otobüsleri belirli saatlerde gidiş-geliş yapmaktadır.

Ankara AŞTİ terminalinden sabah ve öğle iki otobüs geliş-gidiş yolcu taşımacılığı yapmaktadır.Otobüsler Ankara-Kırıkkale-Kırşehir istikametindeki yolu kullanmaktadırlar.Ayrıca yine Aşti Terminalinden Nevşehire yaklaşık hersaatte otobüs bulunmakta olup,Nevşehir-Gülşehir arasında belediye ve özel otobüsler ring sistemi ile sabah 07.00 akşam 22.00 arası taşımacılık yapmaktadır.

Tüm bunların dışında Kapadokya Havalimanı ilçeye 7 km mesafededir.THY tarifeli seferler ile hergün İstanbul-Kapadokya Havalimanına yolcu taşımaktadır.